مقاله درباره روانشناسی تربیت

دانلود مقاله درباره روانشناسی تربیت و اصول اخلاقی وانواع تئوری های روانشناسی

دسته بندی روانشناسی و علوم تربیتی
فرمت فایل doc
تعداد صفحات 129
حجم فایل 78 کیلو بایت
برای دانلود فایل بر روی دکمه زیر کلیک کنید

دریافت فایل

*مقاله درباره روانشناسی تربیت*


كلیات – تعریف و موضوع روانشناسی

واژه ای كه بنام «روانشناسی» رواج یافته ،‌ ترجمه لغت پسیكولوژی[1] كه با تلفظ انگلیسی «سایكولوژی» می باشد كه در اصل ازدو كلمه یونانی «پسیكه»[2] به معنی روح و «لوگوس»[3] به مفهوم تحقیق و بیان مشتق شده است . پسیكه مفاهیم متعدد دارد ، برخی آنرا به معنی روح و بعضی دیگر روان تفسیر نموده اند . این كلمه نام یكی از خدایان افسانه ای یونان قدیم بوده كه در ابتدا زندگی بشر فناپذیری داشته بعداً در زمره خدایان درآمده و جاودان گردید . [4]

تعریف روانشناسی : روانشناسی عبارتست از مطالعه جنبه های مختلف رفتار و ارتباط آنها با یكدیگر . منظور از رفتار و جنبه های آن فعالیت هائی است كه از فرد سرمی زند ما با فردی سروكار داریم كه احساس و ادراك می كند ، امور را بخاطر می‌سپارد و بیاد میاورد ، پاره ای از امور را یاد می گیرد ، از برخورد بچیزهایی می‌ترسد، در مقابل ناملایمات خشمگین می شود ، در بعضی مواقع شور و هیجان از خود نشان می دهد ، با دیگران بسر  می برد ، از كار كردن بادیگران لذت می برد ، برای خود هدفهای اساسی یا غیر اساسی انتخاب می كند ، نقشه می كشد ، درباره اعمال افراد اظهار نظر می نماید ، گاهی خونسرد است زمانی حساسیت نشان می دهد ، در انتخاب هدف ها و وسائل تصمیم می گیرد ، برای جلوگیری از شكست خود به منظور تامین احتیاجات اساسی روانی خویش رفتار خاصی از خود ظاهر می سازد ، اینگونه فعالیت ها كه اغلب با كارهای بدنی همراه هستند بعنوان رفتار در روانشناسی مورد بحث واقع می‌شوند .

روی این زمینه می گوئیم ، روانشناسی عبارتست از مطالعه جنبه های مختلف رفتار آدمی از قبیل جنبه های بدنی – عاطفی – اجتماعی – عقلانی ، اخلاقی و هنری و ارتباط این جنبه ها با هم .

موضوع روانشناسی : همانطور كه اشاره شد ، موضوع روانشناسی رفتار و جنبه‌های مختلف آن و ارتباط آن جنبه ها با یكدیگر است . در روانشناسی ، رفتار عقلانی كیفیت رشد و بروز آن و ارتباط آن با اشكال دیگر رفتار ، رفتار عاطفی ، كیفیت بروز عواطف و رشد آنها ، رفتار اجتماعی ، اشكال ارتباط فرد با گروه در دوره های مختلف رشد و تاثیر نفوذ گروه روی رفتار افراد و رشد اعمال بدنی و ارتباط آنها با سایر جنبه های شخصیت فرد مورد بحث واقع می شود . علاوه بر این امور ، احتیاجات اساسی افراد و نحوة تاثیر آنها در رفتار فرد، یادگیری بعنوان یكی از اشكال رفتار منشاء و علل رفتار غیرعادی و شخصیت فرد نیز در روانشناسی مورد مطالعه قرار می گیرد .

تعریف روانشناسی تربیتی : روانشناسی تربیتی عبارتست از بررسی اصول و قواعد روانشناسی و اجرای آنها در جریان های تربیتی است . یكی از اموری كه در روانشناسی مورد بحث قرار می گیرد ، احتیاجات اساسی بدنی و روانی افراد است ، از جمله احتیاجات اساسی احتیاج به بستگی و تعلق به گروه است . افراد در دوره های مختلف زندگی برای حفظ موقعیت خویش نیاز به گروه دارند . تعلق به گروه چه در خانواده ، چه در میان هم سنها ، چه در میان همكاران و چه در حفظ حیثیت اجتماعی افراد كاملاً موثر است . معلم با توجه به این امر باید مراقبت نماید كه وضع اجتماعی هر یك از كودكان در كلاس و مدرسه مشخص باشد به محض اینكه دید كودك تنها به سر می برد یا از گروه طرد شده است باید به بررسی علل آن بپردازد وبرای سازش دادن آن كودك با دیگران اقدام كند .

در مورد یادگیری نیز اصولی از قبیل اصل آمادگی ، اصل فعالیت ، و نظایر آنها مورد توجه روانشناسان است . معلم باید ابتدا این اصول را فرا گیرد و بعد آنها را در موقعیت‌های مختلف یادگیری چه دركلاس و چه در خارج از كلاس به كار گیرد .

بنابرآنچه گفته شد روانشناسی تربیتی بطور خلاصه عبارتست از علمی كه اصول و قوانین روانشناسی را در جریان های تربیتی اعم از خانه ، مدرسه و نهادی اجتماعی به كار می گیرد و سعی دارد كه با ارائه تكنیك های خاص به اصلاح رفتار افراد بپردازد .

موضوع روانشناسی تربیتی : دركتب مختلف روانشناسی موضوع های بسیاری برای روانشناسی تربیتی مطرح شده است . از آنجائیكه هدف روانشناسی تربیتی فهم صحیح تر تعلیم و تربیت است می توان به موضوع های زیر برای این علم اشاره نمود .

1-یادگیری[5] : ماهیت یادگیری ، عوامل موثر در یادگیری ، چگونگی تحریك یادگیرنده ، یادگیری مهارت های مختلف حل مسئله ، اجرای اصول یادگیری در وارد درسی و انتقال یادگیری ، امور راهنمایی و اداره كلاس ، كنترل و ارزش سنجی یادگیری هسته یا اساس كار روانشناسی تربیتی است .

2-رشد[6] : توجه به ویژگیهای رشد انسان اهم موضوعات روانشناسی تربیتی می‌باشد. در این بخش روانشناسی تربیتی بدنبال موضوعات مختلف از قبیل اصول رشد، تاثیر وراثت ، چگونگی پیدایش تفاوت های فردی در مراحل مختلف رشد كه بطور كلی بر تربیت فرد تاثیر دارد می باشد . روانشناسی تربیتی در این راستا تلاش دارد كه فرایند رشد را طی زمان دنبال نماید و بر اساس آن روشها و اصول خود را جهت ایجاد تغییرات مطلوب ویژگیهای رشد در ادوار مختلف زندگی به ما نشان می دهد كه فرد تا چه حد دارای آثاری طبیعی می باشد .

3-شخصیت و سازگاری : این مفاهیم وسیع مربوط به جنبه های متعدد شخصیت

كودك در سازگاریهای اجتماعی و عقلانی و مربوط به رشد عقلانی وی می باشد .

در این قسمت موضوع هایی از قبیل عواطف ، بهداشت روانی شاگرد و معلم ، سازگاری كودكان استثنایی تربیت و منش و تاثیر متقابل جنبه های اجتماعی یا جنبه های بدنی، عقلانی و عاطفی رشد را در نظر گرفت .

4-اندازه گیری و ارزش سنجی : اصول اندازه گیری و تست و اجرای آنها در اندازه‌گیری و سایر استعدادهای فعالیت های درسی ، سازگاری و اجرای نتایج اینگونه آزمایشها در كار مدرسه .

5-تكنیك ها و روشهای روانشناسی تربیتی : روانشناسی تربیتی بعنوان یك رشته علمی برای مطالعه مسائل تربیتی روش و تكنیك هایی بوجود آورده است . متدهای تحقیق و روش آماری قسمت مهمی از این موضوع است .

روانشناسی تربیتی یك علم كاربردی است

بطور كلی پژوهش های علمی از جهت این كه با چه هدفی شروع شده اند به دو دسته تقسیم می شوند :

الف-علوم بنیادی ، ب-علوم كاربردی

علوم بنیادی : پژوهش هایی هستند كه در درجه اول تامین كننده نیازها ، كنجكاوی‌های افراد تحقیق كننده می باشند . بدین معنی كه انسان ذاتاً جستجوگر و كنجكاو است و مایل است كه از من و كیف امور بدور از این كه برای او نافع باشد یا نه اطلاع حاصل كند . دانشمند علوم بنیادی سعی در كشف روابط میان پدیده ها می كند و هدف عمده ای كه از تلاش علمی خود دارد این است كه بتواند از نتایج  كار خود به یك تئوری یا نظریه ای از وضع موجود پدیده ها برسد . البته باید توجه داشت كه نتایج علم بنیادی یقیناً در خدمت علم كاربردی قرار خواهد گرفت .

علوم كاربردی : در این گونه تحقیق محقق تلاش می كن تا پاسخ های منطقی و اصولی نسبت به مسائل ضروری واساسی برای جامعه بشر پیدا كند . لذا همواره بدنبال نتایج مفید است . پژوهشگر علم كاربردی بدنبال یافتن راه حل برای سوالات است كه پاسخ به آنها می توان مشكلی را از بشر حل نماید . بدین ترتیب عمده اختراعات و ابداعات همه ناشی از نتایج علم كاربردی است . همینطور شیوه و روشهای عملی كه برای اداره كلاس و تربیت دانش آموزان ارائه می شود و همگی حاصل از علم كاربردی است .

از شاخه های روانشناسی كاربردی به چند نمونه اشاره می شو د :

روانشناسی بالینی یا كلینیكی ، روانشناسی كودكان استثنایی ، روانشناسی صنعتی ، روانشناسی مدیریت ، روانشناسی راهنمایی و مشاوره، روان شناسی آموزشگاهی و روانشناسی تربیتی .

اشاره‌ای مختصر به تاریخچه روانشناسی و روانشناسی تربیتی : از آغاز خلقت

بشر كنجكاوی های او در امور مختلف مشاهده است از آثار بجا مانده انسان چه از طریق خواب و چه از طریق تفكرات او بعد دوم تن و جسم به اشكال مختلف مدنظر قرار گرفته و انسان به این موضوع كه موجودی دوبعدی است شناخت داشته ، تا اینكه به تدریج توانسته از طریق پیامبران الهی و علم خود به پدیده روح یا روان آگاهی پیدا نماید و پدیده های روانی و روانشناسی را غیرمستقیم موردنظر قرار دهد اما از آغاز و شروع تمدن انسان در شرق زمین و غرب بخصوص در تمدن های باستانی دنیا ، علم روانشناسی همراه فلسفه و در كنار آن بیش و كم در زندگی انسان تجلی داشته و اگر در نظام آموزش و پرورش های جهان چه در تمدن های مشرق و چه غرب مطالعه ای نمائیم ملاحظه خواهد شد كه در مقاطع مختلف تحصیلی این تمدن‌ها كاربرد روانشناسی به وضوح مشاهده می شود و كودكان و نوجوانان و خانواده ها و نهادها و از دست آوردهای روانشناسی زمان خود بهره گرفته اند . و روانشناسی تربیتی پیش از این كه بعنوان یك رشته علمی جداگانه مطرح گردد تحت تاثیر افكار فلسفی قرار داشته و فلاسفه ای همچون افلاطون ، ارسطو ، سقراط در این رابطه سهم بسزایی داشته اند . ارسطو معتقد بود كه ذهن از توانائیهای مختلف كه با هم در ارتباط هستند برخوردار است واین توانائیها را عبارت از استدلال ، تفكر ، تعقل ، عواطف و احساسات و نیروی اراده می دانست . بعد از انقلاب رنسانس در قرن 16 رشد چشمگیری در علومی مثل زیست شناسی ، فیزیك ، شیمی ، ریاضیات در دنیا مشاهده شد و درقرن 17 به بعد مسائل روانشناسی از دیدگاه دانشمندان بنامی  چون جان لاك و در قرن 18 توسط ژان ژاك روسو بخصوصی در بعد تربیتی و كودك مطرح گردید و در قرن 19 در آلمان روانشناسی بصورت یك علم تجربی توسط ویلهم ونت مورد نظر قرار گرفت و امروز مكاتب و دیدگاه های بسیاری در روانشناسی تربیتی كودك مطرح شده اند كه در صفحات بعد اشاره ای به آنها خواهیم داشت و شایان ذكر است كه در آثار و تالیفات و دیدگاه های دانشمندان ایرانی مسائل روانشناسی تربیتی بسیار مفیدی مطرح شده است و دانشمندان از قبیل ابن سینا ، خواجه نصیرطوسی ، امام محمد غزالی ، بحث ها و نظرات موثری در تربیت كودك و روانشناسی تربیتی پرداخته اند و بخشی از آثار شعرایی چون سعدی ، مولانا ، حافظ و ده ها شاعر و نویسنده دیگر می توان نام برد كه در روانشناسی تربیتی و مسائل روانی سهم بسزایی دارند .



[1]-Psychology                                                   2-Psyche

 

[3]-Logos                                                          

[4]-سیروس ، عظیمی  ، رواشناسی عمومی ، انتشارات مروی ، ص 12 .

[5]-Learning                                                       2-Development

 

#در صورت هر مشکل ما پشتیبان شما هستیم… 

برای دانلود فایل بر روی دکمه زیر کلیک کنید

دریافت فایل

جعبه دانلود